Warmtepomp in huis: wat je moet weten voordat je de stap zet

Een warmtepomp is steeds vaker te zien in Nederlandse wijken, maar wat doet zo’n apparaat nu eigenlijk? Het verwarmt je huis en soms ook je tapwater, zonder dat je daarvoor gas nodig hebt. In plaats van brandstof te verbranden, haalt het systeem warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater. Die warmte wordt vervolgens verhoogd en door je huis geleid. Het klinkt misschien ingewikkeld, maar het principe is eigenlijk vergelijkbaar met hoe een koelkast werkt, alleen dan in de omgekeerde richting.

Soorten warmtepompen en hun werking

Er zijn drie veelgebruikte typen. De luchtwater variant haalt warmte uit de buitenlucht en is de meest betaalbare optie om te installeren. De bodemwarmtepomp gebruikt warmte uit de grond via buizen die diep in de aarde liggen. Dit type werkt stabieler, omdat de bodemtemperatuur het hele jaar door vrij constant blijft. Ten slotte is er de hybride variant, waarbij het verwarmingssysteem samenwerkt met een bestaande cv ketel. Dit laatste type is populair in oudere woningen, omdat die vaak niet goed genoeg geïsoleerd zijn voor een volledig elektrisch systeem. De hybride oplossing gebruikt de cv ketel op de koudste dagen en schakelt voor de rest van het jaar over op de elektrische installatie.

Hoeveel stroom verbruikt zo’n installatie

Het stroomverbruik hangt af van het type systeem en hoe goed je huis geïsoleerd is. Een gemiddeld huishouden heeft jaarlijks ongeveer 12.000 kWh aan energie nodig voor verwarming en warm water. Bij een hybride systeem verbruikt de elektrische installatie gemiddeld zo’n 1.900 kWh aan stroom per jaar, omdat de cv ketel een deel van het werk overneemt. Een volledig elektrisch systeem verbruikt meer stroom, maar gebruikt dan ook helemaal geen gas meer. De efficiëntie wordt uitgedrukt in een getal dat de COP wordt genoemd. Dat staat voor coëfficiënt of performance. Een COP van 4 betekent dat het apparaat met 1 kWh stroom 4 kWh aan warmte produceert. Hoe hoger dit getal, hoe zuiniger het systeem werkt.

Wat kost het en wat levert het op

De aanschaf en installatie van een verwarmingssysteem op elektriciteit kost meer dan een gewone cv ketel. Afhankelijk van het type betaal je al snel tussen de 3.000 en 20.000 euro. De Rijksoverheid biedt via de ISDE subsidie aan om een deel van die kosten te dekken. Hoeveel je terugverdient, hangt af van de gasprijs, de stroomprijs en hoe goed je huis geïsoleerd is. Bij een goed geïsoleerde woning en een gunstige energiemix kan de terugverdientijd tussen de vijf en vijftien jaar liggen. Het loont om je huis eerst goed te isoleren voordat je zo’n systeem laat plaatsen. Een slecht geïsoleerd huis vraagt namelijk veel meer stroom om op temperatuur te blijven, wat de besparing kleiner maakt.

Is jouw woning geschikt

Niet elke woning is even geschikt voor een volledig elektrisch verwarmingssysteem. Oudere huizen met dunne muren en kleine radiatoren hebben vaak extra aanpassingen nodig. Een luchtwarmtepomp werkt het best samen met vloerverwarming of grote radiatoren, omdat die warmte op een lagere temperatuur afgeven. In goed geïsoleerde nieuwbouwwoningen is zo’n installatie vrijwel altijd een goede keuze. In een tussenwoning of goed gerenoveerde jaren 70 woning is een hybride systeem vaak het meest praktisch. Een erkende installateur kan een berekening maken van het verwachte verbruik en de verwachte besparing, afgestemd op jouw specifieke situatie. Zo weet je van tevoren wat je kunt verwachten.

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een warmtepomp mee?
Een warmtepomp gaat gemiddeld 15 tot 20 jaar mee, mits het systeem regelmatig wordt onderhouden. Laat een installateur het systeem eens per jaar controleren om storingen te voorkomen en de levensduur te verlengen.

Kan een warmtepomp ook koelen in de zomer?
Sommige typen kunnen ook koelen. Dat geldt vooral voor luchtwater systemen met een reversibele functie. Ze onttrekken dan warmte aan de binnenlucht en blazen die naar buiten. Niet elk model heeft deze mogelijkheid, dus controleer dit vooraf bij de aanschaf.

Heb ik zonnepanelen nodig als ik een warmtepomp gebruik?
Zonnepanelen zijn niet verplicht, maar ze passen wel goed bij een elektrisch verwarmingssysteem. Als je overdag stroom opwekt met panelen en die direct gebruikt voor verwarming, dalen je energiekosten aanzienlijk. Het is geen vereiste, maar wel een combinatie die veel mensen kiezen.

Werkt een warmtepomp ook bij vriezend weer?
Ja, de meeste moderne systemen werken tot temperaturen van ongeveer min 15 à min 20 graden Celsius. Bij extreme kou daalt de efficiëntie wel. Bij een hybride systeem neemt de cv ketel het dan over, zodat je huis altijd warm blijft.