Zonnepanelen op je dak: wat je echt moet weten voordat je begint

Zonnepanelen zijn de afgelopen jaren niet meer weg te denken uit Nederlandse wijken. Bijna één op de vijf woningen heeft inmiddels zonnecellen op het dak liggen. Dat is geen toeval. De panelen worden goedkoper, de techniek wordt beter en mensen willen minder afhankelijk zijn van stijgende energieprijzen. Toch is er nog veel onduidelijkheid over hoe het precies werkt, wat het kost en wat je er werkelijk mee bespaart. Dit artikel legt het stap voor stap uit.

Hoe zonnepanelen stroom opwekken

Zonnecellen zetten zonlicht om in elektriciteit. Dit gebeurt via het zogeheten fotovoltaïsch effect. Wanneer licht op een zonnepaneel valt, komen er elektronen in beweging in het materiaal van de cel, meestal silicium. Dit wekt gelijkstroom op. Een omvormer zet die gelijkstroom daarna om in wisselstroom, zodat je er gewone apparaten op kunt aansluiten. De stroom die je niet zelf gebruikt, gaat terug het elektriciteitsnet op. Tot voor kort kreeg je daarvoor een vergoeding via saldering, maar dat systeem wordt stap voor stap afgebouwd. Vanaf 2027 kun je de stroom die je teruglevert nog maar beperkt verrekenen. Het loont dan ook om zelf zoveel mogelijk van de opgewekte stroom te gebruiken, bijvoorbeeld met een thuisaccu of door grote apparaten overdag te laten draaien.

Kosten en terugverdientijd

De prijs van een installatie hangt af van het aantal panelen en de situatie op je dak. Voor een eenpersoonshuishouden zijn zes panelen vaak genoeg. De kosten liggen dan ruwweg tussen de 2800 en 3900 euro, inclusief installatie. Een gemiddeld gezin heeft meer verbruik en kiest daarom sneller voor tien tot veertien panelen, wat de investering uitkomt op pakweg 5000 tot 8000 euro. De verwachte jaarlijkse besparing op de energierekening ligt voor een klein huishouden rond de 560 euro. Bij een groter gezin kan dat oplopen tot meer dan 1000 euro per jaar. De terugverdientijd ligt gemiddeld tussen de zeven en tien jaar. Na die periode levert elke opgewekte kilowattuur puur winst op, want goede zonnepanelen gaan twintig tot dertig jaar mee.

Waar je op moet letten bij de aanschaf

Niet elk dak is even geschikt. Een dak dat op het zuiden is gericht en weinig schaduw vangt, is het gunstigst. Een oost-westoriëntatie werkt ook, al is de opbrengst dan iets lager. De hellingshoek van het dak speelt ook een rol. Bij een hoek van ongeveer 35 graden haal je het meeste uit de zon. Verder is het verstandig om de staat van je dak te laten controleren voordat je begint. Een lekkend of verouderd dak wil je niet bedekken met panelen die je twintig jaar niet wilt verwijderen. Kijk ook goed naar de garantievoorwaarden van de aanbieder. Producenten geven vaak tien jaar productgarantie en vijfentwintig jaar prestatiegarantie. Dat betekent dat een paneel na vijfentwintig jaar nog minimaal 80 procent van de oorspronkelijke opbrengst moet halen.

Regels en subsidies in Nederland

Voor de meeste woningen heb je geen vergunning nodig om zonnepanelen te plaatsen. Dat geldt als het gaat om een schuin dak en de panelen niet boven de nok uitsteken. Bij een plat dak of een monumentaal pand kunnen er andere regels gelden. Het is verstandig om dit van tevoren na te vragen bij je gemeente. Wat subsidie betreft: de Subsidie Energiebesparing Eigen Huis, ook wel SEEH genoemd, is inmiddels gestopt voor zonnepanelen. Woningeigenaren die ook andere isolatiemaatregelen nemen, kunnen soms nog wel aanspraak maken op een gecombineerde regeling. Wel is de btw op zonnepanelen voor particulieren tijdelijk op nul procent gezet, wat de aanschaf goedkoper maakt. Houd er rekening mee dat dit beleid in de toekomst kan veranderen, dus informeer altijd naar de actuele situatie.

Veelgestelde vragen

Hoeveel stroom wekken zonnepanelen gemiddeld op per jaar?
Een gemiddeld zonnepaneel in Nederland wekt per jaar ongeveer 250 tot 300 kilowattuur op. Een installatie van tien panelen levert dan zo’n 2500 tot 3000 kilowattuur per jaar. Hoeveel dat precies is, hangt af van de ligging van je dak, de kwaliteit van de panelen en hoeveel zon er in een jaar valt.

Heeft het zin om zonnepanelen te plaatsen als je dak op het noorden ligt?
Een noordgericht dak is niet geschikt voor zonnepanelen. De opbrengst is dan zo laag dat de investering zich moeilijk terugverdient. Een oost of westgericht dak werkt wel, al is de opbrengst tien tot vijftien procent lager dan bij een zuidgericht dak.

Wat is een thuisaccu en heb je die nodig?
Een thuisaccu is een batterij die de stroom opslaat die je zonnepanelen overdag opwekken. Die opgeslagen stroom gebruik je dan ’s avonds of ’s nachts. Je hebt een thuisaccu niet nodig, maar het kan wel nuttig zijn nu de terugleververgoeding afneemt. De kosten van een thuisaccu liggen momenteel nog vrij hoog, vaak tussen de 4000 en 8000 euro.

Wat gebeurt er met zonnepanelen als het bewolkt is?
Zonnepanelen werken ook bij bewolkt weer, alleen minder goed. Ze vangen dan diffuus licht op in plaats van direct zonlicht. De opbrengst daalt bij bewolking met ongeveer 50 tot 80 procent. Op een heldere zomerdag levert een installatie dan ook veel meer op dan op een grijze winterdag.